Gümüş Kaplı Lifler

Nanoteknoloji ile modifiye tekstil malzemeleri, otomotiv, tıp ve sağlık sektörü başta olmak üzere birçok endüstride gittikçe artarak kullanılmaktadır. Bütün bu uygulamalar için istenilen, çeşitli gereksinimler için tasarımlanan teknik özellikleri içeren fonksiyonel tekstil malzemelerinin üretilmesi hedeflenmektedir. Tekstil malzemelerini fonksiyonel hale getirmek için çeşitli teknikler geliştirilmiştir. Yüksek vakumda fiziksel buhar biriktirme (PVD) yöntemi, çevreye zararlı kimyasal kullanmamasından dolayı, tekstil malzemelerini modifiye edip fonksiyonel hale getirmek için yeni uygulama alanları oluşturmuştur. PVD'de en çok kullanılan tekniklerden biri, cam, seramik ve mikro-elektronik endüstrilerinde sıkça kullanılan mıknatıssal saçtırma kaplamadır. Antistatik kumaş, iş üniforması üreticileri tarafından aranan bir teknik tekstil türüdür; hastaneler, elektronik endüstri firmaları, boyahaneler, askeri personel, akaryakıt ve gaz taşıma personeli, ilaç ve tıbbi malzeme üreticileri ve araştırma laboratuvarları antistatik iş giysisi ihtiyacı duymaktadır.

Önerilen bu projede, sentetik liflerin (örneğin, 10-100 mm çapta poli etilen teraftalat (PET), poli propilen (PP) vb. malzeme fiberleri) yüzeylerinin homojen bir şekilde yüksek vakum içerisinde Ag ve Ti gibi iyi elektriksel iletken metallerle kaplanması hedeflenmektedir. Modifiye edilen bu lifler, dokunup kumaş haline getirildiğinde antistatik ve antibakteriyel özellikleri sayesinde ithal edilen benzer teknik tekstillerin yerini alacaktır. Bir kumaşın antistatik olarak tanımlanabilmesi için yüzey direncinin 10^6-10^8 ohm/sqr arası olması gerekir; bu nedenle, lif veya fiberler antistatik özellik sağlayacak kalınlıkta Ag ve Ti ile kaplanacaktır. Ayrıca, sürtünme veya diğer etkilerden kaynaklanan yüzeyde yük birikmesi durumunda, çok ince bir iletken lif veya fiber ile yükün iletilip boşaltılması sağlanacaktır.

Dolayısıyla, liflerin sadece 20 nanometre veya daha ince bir katmanla kaplanması yeterli olacaktır. Bu projede, sentetik liflerin, fiberlerin ve ipliklerin yüksek vakum içerisinde yüksek hızda (10-100 metre/dak.) yüzeylerinin metal ile kaplanmasını sağlayacak bir vakum kaplama sistemi tasarlanacak, ürettirilecek ve çalışır duruma getirilecektir. Kaplanan ipliklerden kumaş dokunacak ve elde edilen kumaşların antistatik ve antibakteriyel özellikleri incelenecektir. Ayrıca, bu teknik kumaşların elektromanyetik kalkan, radar dalgası soğurması ve kızılötesi kamuflaj amaçlı kullanım potansiyeli de değerlendirilecektir.

Ticari olarak bulunmayan bu kaplama makinesi, patent ile güvence altına alınabileceği gibi seri üretimde de kullanılabilecek, aynı zamanda başka makinelerin yapımında da bilgi birikimi sağlayacaktır. Böylece, bu tür ipliklerin ülkemizde üretimi, teknolojik tekstiller alanında Türkiye'yi hak ettiği konuma getirecektir. Teknik tekstil ürünlerinin ihracatının yanı sıra, koruyucu, askeri ve temiz oda giysisi gibi alanlarda da geniş uygulama alanı bulunacaktır.

Türk tekstil sektörünün rekabet gücünü koruması için yenilikçi, katma değeri yüksek ileri teknoloji ürünlerine yönelmesi gerekmektedir. T.C. Sanayi Bakanlığının Eylül 2008'de yayınladığı Tekstil Strateji Raporu, 2006 yılı sonu itibariyle dünyanın yedinci büyük sentetik iplik kapasitesine sahip olan Türkiye'nin, aynı zamanda AB'nin en büyük sentetik kapasitesini temsil ettiğini ve teknik tekstillere yönelmenin önemini vurgulamaktadır. Önerilen proje yine bu hedefe hizmet edecek disiplinler arası bir çalışmadır.